doe goed .net

Verantwoordelijkheid

Als mensen kunnen wij keuzes maken, om het ene te doen, en het andere na te laten. Wij zijn verantwoordelijk voor wat we doen en welke keuzes we maken. Onze daden moeten moreel goed zijn. Wat we zelf doen, hebben we volledig in eigen hand. Daarom is het logisch dat we verantwoordelijk zijn voor onze eigen daden.

Verantwoordelijkheid voor wat we doen in opdracht of onder druk

Een veel voorkomende tegenwerping tegen het standpunt dat iedereen verantwoordelijk is voor wat hij doet, is dat als mensen handelen in opdracht van anderen, dat dan niet zijzelf maar de opdrachtgevers verantwoordelijk zijn. Dit is echter incorrect. Inderdaad is de opdrachtgever verantwoordelijk voor de opdrachten die hij uitvaardigt, en als het slechte opdrachten zijn, voor de ellende die hij daarmee veroorzaakt. Degenen die de opdrachten uitvoeren zijn echter ook verantwoordelijk. Zij zijn het die de slechte daad daadwerkelijk uitvoeren. Als er alleen maar een slechte opdracht wordt uitgevaardigd, en niemand voert de opdracht uit, dan is er nog geen schade aangericht. Pas op het moment dat de slechte opdracht wordt uitgevoerd, wordt de schade toegebracht. Daarom is het van groot belang om moreel slechte opdrachten niet uit te voeren.

De gezagsstructuren zoals die voorkomen in allerlei vormen, kunnen echter grote indruk maken, en het idee wekken dat er gehandeld moet worden volgens opdracht. Door een voortdurend systeem van intimidatie gecombineerd met misleiding, is geprobeerd anderen onnadenkend te laten doen wat hen werd opgedragen, zelfs wanneer zij wisten dat het fout was. Een voorbeeld daarvan is dat grote aantallen mensen werden geprest om mee te doen aan oorlogen. Wij moeten daar niet aan meedoen, maar de rechten van ieder mens voor ogen houden. Er is niets automatisch of logisch aan om een immorele misdadige opdracht gesproken door een man in een uniform, op te volgen. Door de hele cultuur en sfeer kan geprobeerd worden het idee te wekken dat het normaal is om klakkeloos te doen wat bevolen is, terwijl het eigenlijk tegennatuurlijk is. Het kan helpen om te beseffen dat iedereen een mens is. De man die 's ochtends opstaat en een militair uniform aandoet, is een mens, zoals ook de burgers zonder uniform, mensen zijn. De directeur van het ziekenhuis is een mens, en de verpleegster is een mens. Al deze mensen hebben een afzonderlijk geweten en een besef van goed en kwaad. Alleen door dit te onderdrukken, kunnen mensen, tegen hun geweten in, bevelen opvolgen waarvan ze weten dat ze slecht zijn. Laten we gebruik maken van het verstand dat we als mens hebben gekregen, door te beredeneren wat goed is, en door daar naar te handelen. We moeten ons niet laten intimideren, maar altijd, ook onder druk, het goede blijven doen.

In sommige ernstige gevallen wordt er grote druk uitgeoefend om mee te doen met een bepaalde misdaad. Iemand wordt bijvoorbeeld bedreigd opgesloten of gedood te worden, als hij niet meewerkt met oorlogvoering. Zij kunnen daarmee dreigen, en misschien kunnen zij het uitvoeren, maar wat zij niet kunnen doen, is beslissingen voor een ander nemen. Iedereen kan besluiten wat hij doet, en kan beslissen wel of niet mee te werken aan slechtheid. Wat we zelf doen, hebben we zelf in eigen hand. Vanwege deze simpele reden, blijft iedereen, ook in extreme situaties, verantwoordelijk voor zijn eigen beslissingen en zijn eigen daden. Als iemand wordt bedreigd met de dood om hem daarmee te dwingen een ander te vermoorden, en hij zwicht voor deze druk, dan is hij toch schuldig aan moord. Hij heeft namelijk de aanval ingezet tegen een onschuldig medemens, en aan dat medemens de ultieme schade toegebracht. Hij heeft een afschuwelijke daad gedaan, waarvoor geen excuus mogelijk is. Als iemand je met de dood bedreigd, dan is dat juist een reden om niet te doen wat hij van je vraagt. Die andere persoon bedreigt namelijk jou, een onschuldig mens, en hij is dus blijkbaar iemand met een slecht karakter. Daarom is zijn mening over wat er moet gebeuren waarschijnlijk op allerlei punten grondig verkeerd. Laten we het beschouwen vanuit het standpunt van het slachtoffer. Dat anderen bedreigd worden en geprest worden hem aan te vallen, verandert natuurlijk niets aan zijn rechten. Het slachtoffer is onschuldig en heeft een absoluut recht niet te worden aangevallen.

Verantwoordelijkheid betekent niet automatisch dat we beloning of straf zouden moeten krijgen. Het betekent wel dat we tegenover onszelf en anderen erkennen en toegeven dat die dingen die we hebben gedaan, onze eigen daden zijn, waar we zelf voor gekozen hebben om die te doen. We hadden ook anders kunnen doen. Wijzelf, en niemand anders, zijn degenen die ons gedrag kunnen veranderen, voor wat betreft de toekomst, als wij dat willen.

Verantwoordelijkheid voor wat anderen doen

De keerzijde van de medaille is dat we niet verantwoordelijk zijn voor wat anderen doen buiten ons om. Het waarschuwen van iemand voor gevaar kan onze verantwoordelijkheid zijn, maar als hij die waarschuwing in de wind slaat, dan is dat zijn eigen verantwoordelijkheid. Werken aan misdaadpreventie kan onze verantwoordelijkheid zijn, maar uiteindelijk is het de dader die verantwoordelijk is voor zijn eigen misdaden.

Als we iemand een opdracht hebben geven om iets te doen, dan zijn we natuurlijk wel verantwoordelijk voor de gevolgen daarvan. Als we mensen hebben misleid, dan zijn we ten dele verantwoordelijk voor wat zij fout doen, voor zover het inderdaad logisch was om die fout te maken op basis van onze misleiding. De reden dat we soms toch verantwoordelijk zijn voor wat anderen doen, is omdat zij die dingen hebben gedaan op basis van onze woorden. Het is te beschouwen als een indirect gevolg van onze daden. Het is in onze macht om er voor te zorgen dat we met onze eigen woorden geen slechte opdrachten geven. Maar als iemand anders iets doet zonder dat te baseren op wat wij gezegd of gedaan hebben, dan kunnen we daar niet verantwoordelijk voor zijn, omdat het buiten ons om is gebeurd.


Gerelateerd:

email Copyright status: Public Domain